Η Χάλκινη ή Σκοτεινή Εποχή της Disney (1970–1988)
Γιατί μια περίοδος που περιλαμβάνει τον Γουίνι, την Αλεπού και το Κυνηγόσκυλο και τον Μεγάλο Ποντικο-Ντετέκτιβ ονομάστηκε «Σκοτεινή Εποχή»; Ο χαρακτηρισμός περιγράφει μια εποχή ανασφάλειας, οικονομικής πίεσης και αβέβαιων δημιουργικών επιλογών. Δεν καθορίζει, όμως, την αξία των ίδιων των ταινιών. Από τις Αριστόγατες (1970) μέχρι το Oliver & Company (1988), η Χάλκινη Εποχή αξίζει μια δικαιότερη ανάγνωση.
Ένα στούντιο χωρίς τον ιδρυτή του
Ο Γουόλτ Ντίσνεϊ πέθανε το 1966 και το Βιβλίο της Ζούγκλας ακολούθησε το 1967. Το στούντιο έπρεπε πλέον να συνεχίσει χωρίς την παρουσία που καθόριζε τις μεγάλες αποφάσεις. Η οικονομία της παραγωγής, η διαδοχή έμπειρων δημιουργών από νεότερους και η ανάγκη εύρεσης μιας νέας ταυτότητας επηρέασαν την πορεία του. Η ξηρογραφία παρέμεινε σημαντική τεχνική. Το πρόβλημα δεν ήταν απλώς ότι οι καλλιτέχνες σχεδίαζαν διαφορετικά· άλλαζε ολόκληρος ο τρόπος με τον οποίο οργανωνόταν η παραγωγή.
Η οικονομική αβεβαιότητα και οι καλλιτεχνικοί κίνδυνοι διαμόρφωσαν την περίοδο. Η ιστορική αναθεώρηση δεν σβήνει αυτά τα προβλήματα. Αφήνει, όμως, περισσότερο χώρο για όσα προσέφεραν οι ταινίες.
Δεν συμφωνούν όλες οι πηγές ούτε στα χρονικά όρια. Το British Film Institute χωρίζει τη Χάλκινη περίοδο (1970–1977) από τη μεταγενέστερη Σκοτεινή (1981–1988). Η ενιαία περίοδος 1970–1988 προσφέρει μια ευρύτερη εικόνα της μετάβασης. Καμία από τις δύο ταξινομήσεις δεν αποτελεί αδιαμφισβήτητη επίσημη απόφαση της Disney. Έτσι εξηγείται και γιατί ο Ρομπέν των Δασών και το Μαύρο Καζάνι εντάσσονται άλλοτε στην ίδια και άλλοτε σε διαφορετικές εποχές.
Οι οκτώ ταινίες της περιόδου
- Οι Αριστόγατες (1970): μια μουσική περιπέτεια για μια οικογένεια ζώων.
- Ρομπέν των Δασών (1973): ο γνωστός λαϊκός ήρωας σε έναν κόσμο ζώων και χιούμορ.
- Οι Περιπέτειες του Γουίνι του Αρκούδου (1977): αυτοτελείς, τρυφερές ιστορίες μικρής κλίμακας.
- Μπερνάρ και Μπιάνκα (1977): μικροί ήρωες μπροστά σε πραγματικό κίνδυνο.
- Η Αλεπού και το Κυνηγόσκυλο (1981): φιλία, κοινωνικοί κανόνες και επώδυνος αποχωρισμός.
- Το Μαύρο Καζάνι (1985): σκοτεινή φαντασία με απειλητικές μορφές.
- Ο Μεγάλος Ποντικο-Ντετέκτιβ (1986): μυστήριο, χιούμορ και πειραματισμοί με ψηφιακά σκηνικά.
- Oliver & Company (1988): αστική περιπέτεια, μουσική και μια ιστορία ορφάνιας.
Αρκεί να συγκρίνουμε την ηρεμία του Γουίνι με την ένταση του Μαύρου Καζανιού για να καταλάβουμε γιατί είναι λάθος να μιλάμε για οκτώ αποτυχημένες εκδοχές του ίδιου προτύπου.
Το Μαύρο Καζάνι και οι σπόροι της Αναγέννησης
Η δύσκολη παραγωγή και η απογοητευτική εμπορική υποδοχή του Μαύρου Καζανιού έγιναν σύμβολο των προβλημάτων του στούντιο. Ταυτόχρονα, η ταινία αποτελεί απόδειξη ότι η Disney αναζητούσε διαφορετικό υλικό, με πολύ πιο σκοτεινή φαντασία. Ο Μεγάλος Ποντικο-Ντετέκτιβ έδειξε πως το μυστήριο, οι ζωντανοί χαρακτήρες και οι νέες τεχνικές μπορούσαν να λειτουργήσουν μαζί. Η Αναγέννηση δεν εμφανίστηκε ξαφνικά, χωρίς προηγούμενες προσπάθειες.
Τι προσέχουμε στην οικογενειακή θέαση;
Το Μαύρο Καζάνι περιλαμβάνει έντονη απειλή και τρομακτικές εικόνες. Οι Μπερνάρ και Μπιάνκα βασίζονται στον κίνδυνο για ένα παιδί, ενώ η Αλεπού και το Κυνηγόσκυλο μπορεί να πληγώσει συναισθηματικά έναν μικρό θεατή χωρίς να έχει την ίδια οπτική ένταση. Ο Γουίνι βρίσκεται στην αντίθετη άκρη. Δεν είναι λοιπόν χρήσιμο να προτείνουμε «μια ταινία της Χάλκινης» χωρίς να ξέρουμε ποιο παιδί θα την παρακολουθήσει.
Οι ατομικοί οδηγοί από την πλήρη συλλογή Disney Animation εξηγούν αυτές τις διαφορές. Στον Οικογενειακό Οδηγό Disney η επιλογή ξεκινά από την ηλικία και τις ευαισθησίες του θεατή. Για το ιστορικό υπόβαθρο προηγήθηκε η Ασημένια Εποχή.
Τεκμηρίωση
Η αλληλουχία και τα έτη προέρχονται από τη Walt Disney Animation Studios. Οι όροι «Χάλκινη» και «Σκοτεινή» είναι κριτικές ονομασίες μιας εποχής, όχι επίσημη αξιολόγηση που υποβαθμίζει όλες τις ταινίες της.















