Watch Your Way

Δείτε ταινίες με τον δικό σας τρόπο — Οδηγός για νευροδιαφορετικούς θεατές

Ένας πρακτικός οδηγός για νευροδιαφορετικούς θεατές, οικογένειες και παρέες.

Για τους νευροδιαφορετικούς θεατές, ο κινηματογράφος μπορεί να είναι συναρπαστικός, καθησυχαστικός, συγκινητικός ή απλώς διασκεδαστικός — όπως για κάθε άνθρωπο. Η εμπειρία εξαρτάται από τον άνθρωπο, την ταινία, τον χώρο και την ημέρα. Καμία διάγνωση δεν καθορίζει ποιες ταινίες θα αγαπήσει κάποιος. Αφετηρία είναι να συζητήσετε τι αρέσει στον θεατή και τι θα τον βοηθούσε να απολαύσει περισσότερο την προβολή.

Πριν επιλέξετε ταινία

  • Ρωτήστε τι θέλει να δει ο θεατής, όχι μόνο τι επιθυμεί να αποφύγει.
  • Σκεφτείτε αν σήμερα ταιριάζει μια αγαπημένη ταινία, κάτι καινούριο, μια σύντομη ιστορία ή ένα συγκεκριμένο είδος.
  • Διαβάστε την υπόθεση, τις ηλικιακές προτάσεις και τις επισημάνσεις περιεχομένου του TFFC. Αν έχει σημασία ένας συγκεκριμένος ήχος ή μια σκηνή, αναζητήστε πληροφορίες γι’ αυτό το στοιχείο ξεχωριστά.
  • Οι ενδείξεις είναι ένα επιπλέον βοήθημα, όχι πλήρης καταγραφή κάθε σκηνής ούτε μέτρηση έντασης ήχου και εικόνας.

Διαφορετικές ανάγκες, ευέλικτες επιλογές

Θεατές στο φάσμα του αυτισμού

Κάποιοι προτιμούν να γνωρίζουν την υπόθεση και το πρόγραμμα από πριν· άλλοι αγαπούν τις εκπλήξεις. Ρωτήστε τι θα βοηθούσε: ενημέρωση για τη διάρκεια, γνώριμη θέση, δυνατότητα παύσης, λιγότεροι περισπασμοί ή συντροφιά ενός έμπιστου ανθρώπου. Ο αυτισμός δεν σημαίνει ότι κάποιος αποφεύγει τη δράση ή τα ζωηρά κινούμενα σχέδια.

Θεατές με ΔΕΠΥ

Μια πολύωρη προβολή δεν ταιριάζει σε όλους κάθε μέρα. Μικρότερες ενότητες, ένα προγραμματισμένο διάλειμμα για κίνηση, κάτι άνετο για να το κρατά στα χέρια του ή μια ταινία σε δύο μέρη μπορεί να εξυπηρετούν κάποιον. Μια ενδιαφέρουσα ταινία γεμάτη ενέργεια ενδέχεται να είναι καταλληλότερη από μια αργή, ανάλογα με τις προτιμήσεις του θεατή.

Θεατές με δυσλεξία

Οι προτιμήσεις ανάγνωσης διαφέρουν. Κάποιοι βοηθιούνται από τους υπότιτλους, άλλοι αποσπώνται από το πρόσθετο κείμενο και προτιμούν μεταγλώττιση. Όπου η πλατφόρμα το επιτρέπει, δοκιμάστε γλώσσα, μέγεθος και ρυθμίσεις κειμένου. Η ποσότητα διαλόγου και το είδος της ταινίας δεν καθορίζουν αν ταιριάζει σε ένα άτομο με δυσλεξία.

Θεατές με δυσπραξία

Σκεφτείτε και τη διαρρύθμιση: άνετα καθίσματα, καθαρή διαδρομή μέσα στον χώρο, εύκολη πρόσβαση στα σνακ και στα χειριστήρια, χρόνος για τακτοποίηση πριν ξεκινήσει η ταινία. Προσφέρετε βοήθεια χωρίς να θεωρείτε δεδομένο ότι χρειάζεται.

Ευαισθησία σε ερεθίσματα ή έντονα συναισθήματα

Οι ηλικιακές προτάσεις, τα θέματα της ιστορίας και οι επισημάνσεις περιεχομένου μπορεί να έχουν μεγαλύτερη σημασία από το είδος της ταινίας. Κάποιοι θέλουν να γνωρίζουν αν υπάρχουν τρομακτικές ή στενάχωρες στιγμές· άλλοι προτιμούν να μην αποκαλυφθεί η πλοκή. Ρωτήστε πόση πληροφορία επιθυμούν.

Πώς να επιλέξετε μια ταινία στην πράξη

Ξεκινήστε με δύο ερωτήσεις: «Τι θα ήθελες να δεις;» και «Υπάρχει κάτι που θα προτιμούσες να γνωρίζεις από πριν;». Η πρώτη αφορά την απόλαυση της ταινίας. Η δεύτερη βοηθά στην προετοιμασία. Καμία δεν απαιτεί να εξηγήσει ο θεατής μια διάγνωση ή προσωπική δυσκολία.

Στη συνέχεια, αξιοποιήστε τη σελίδα της ταινίας στο TFFC:

  1. Υπόθεση και ηλικίες. Διαβάστε την ιστορία, την Ελάχιστη και την Προτεινόμενη Ηλικία. Σε μια παρέα, λάβετε υπόψη τον μικρότερο θεατή χωρίς να θεωρήσετε ότι όλα τα παιδιά της ίδιας ηλικίας έχουν τα ίδια γούστα.
  2. Επισημάνσεις περιεχομένου. Ελέγξτε θέματα, έντονα συναισθήματα, κινδύνους ή τρομακτικές στιγμές που ίσως έχουν σημασία για την ομάδα. Ο ευχάριστος τόνος δεν σημαίνει ότι κάθε σκηνή είναι εύκολη.
  3. Διάρκεια και πρόγραμμα. Δείτε τα ακριβή λεπτά. Μπορείτε να συμφωνήσετε σε διάλειμμα ή να επιλέξετε κάτι μικρότερο. Εξερευνήστε τις Ταινίες για Όταν Έχετε Λίγο Χρόνο ή τις Οικογενειακές Ταινίες Μικρού Μήκους. Η μικρότερη διάρκεια δεν σημαίνει αυτομάτως πιο ήπια εμπειρία.
  4. Έκδοση και χώρος. Ελέγξτε την υπηρεσία προβολής για γλώσσα ήχου, υπότιτλους και δυνατότητα παύσης. Οι ρυθμίσεις διαφέρουν ανά έκδοση και πλατφόρμα.

Τρία παραδείγματα επιλογής

  • Κάποιος αγαπά τις συναρπαστικές περιπέτειες αλλά θέλει λιγότερες εκπλήξεις. Οι Γκούνις έχουν δράση, αγωνία και κινδύνους. Ελέγξτε τις ηλικιακές οδηγίες και τις επισημάνσεις, και ρωτήστε αν μια γενική περιγραφή της περιπέτειας θα βοηθούσε. Μια άλλη περιπέτεια είναι εξίσου θεμιτή επιλογή.
  • Μια παρέα θέλει μια τρυφερή ταινία κινουμένων σχεδίων. Η Ζωή μου ως Κολοκυθάκι είναι μια συγκινητική stop-motion ιστορία που αγγίζει την απώλεια και δύσκολα παιδικά βιώματα. Η αισθητική της δεν αναιρεί τα συναισθηματικά της θέματα. Διαβάστε την υπόθεση και μην θεωρείτε τα κινούμενα σχέδια εγγύηση ελαφρού περιεχομένου.
  • Ένας θεατής προτιμά ιστορίες με ελάχιστο διάλογο. Η Κόκκινη Χελώνα είναι μία επιλογή με αφήγηση χωρίς λόγια, αλλά υπάρχουν κι άλλες: δείτε ολόκληρη τη συλλογή Ταινίες Χωρίς Προφορικό Διάλογο. Η απουσία ομιλίας δεν δείχνει πόσο ήπια ή έντονη είναι συνολικά μια ταινία. Η ποσότητα του διαλόγου, ο ρυθμός και το συναισθηματικό ύφος είναι διαφορετικά ζητήματα.

Τα παραδείγματα δείχνουν έναν τρόπο επιλογής, όχι ποιες ταινίες «ταιριάζουν» σε μια διάγνωση. Ο ίδιος άνθρωπος μπορεί την επόμενη μέρα να αναζητά κάτι εντελώς διαφορετικό.

Όταν οι θεατές της ίδιας παρέας έχουν διαφορετικές ανάγκες

Ζητήστε από όλους να προτείνουν έναν ή δύο τίτλους και βρείτε μια κοινή επιλογή. Συμφωνήστε για την αρχική ένταση, τους υπότιτλους, την ώρα ολοκλήρωσης και τον τρόπο με τον οποίο κάποιος μπορεί να κάνει διάλειμμα διακριτικά. Στην τάξη, μια εναλλακτική δραστηριότητα ή άλλος τρόπος συμμετοχής μπορεί να υπηρετήσει τον ίδιο μαθησιακό στόχο.

Αν οι προτιμήσεις συγκρούονται, δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσετε τις ανάγκες κάποιου ως πρόβλημα της ομάδας. Μια διαφορετική ταινία, μικρότερη παρέα, άλλη οθόνη ή άλλη ώρα προβολής μπορεί να είναι καλύτερη λύση. Στόχος είναι μια ευχάριστη κοινή εμπειρία, όχι να μένουν όλοι μπροστά στην ίδια οθόνη πάση θυσία.

Μια απλή συμφωνία για την προβολή

Πριν πατήσετε play, συμφωνήστε ότι οποιοσδήποτε μπορεί να ζητήσει παύση ή αλλαγή προγράμματος χωρίς να χρειαστεί να δώσει εξηγήσεις μπροστά σε όλους. Ελέγξτε μαζί την ένταση, τον φωτισμό και τα καθίσματα. Έχετε νερό διαθέσιμο και αποφασίστε τι θα γίνει αν κάποιος θέλει να σταματήσει.

Σε ομαδικές ή σχολικές προβολές, προσφέρετε διακριτικά περισσότερους τρόπους συμμετοχής: παρακολούθηση, σύντομο διάλειμμα ή συμμετοχή στη συζήτηση αργότερα. Κανένας δεν χρειάζεται να ανακοινώσει μια διάγνωση για να αξιοποιήσει μια απλή διευκόλυνση.

Μια όμορφη προβολή αφήνει σε όλους χώρο να απολαύσουν την ιστορία με τον τρόπο τους.

Η προσέγγιση αυτού του οδηγού

Οι αισθητηριακές προτιμήσεις διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και μπορούν να αλλάζουν ανάλογα με τις συνθήκες. Η National Autistic Society εξηγεί αυτές τις διαφορές. Για την εκπαίδευση, οι οδηγίες Universal Design for Learning του CAST προσφέρουν ένα πλαίσιο για επιλογή, πρόσβαση και συμμετοχή.

Το TFFC προσφέρει κινηματογραφική επιμέλεια και πρακτικές ιδέες θέασης. Οι επισημάνσεις της ιστορίας δεν αποτελούν τεχνική μέτρηση της έντασης του ήχου, του μοντάζ ή άλλων αισθητηριακών ιδιοτήτων μιας συγκεκριμένης έκδοσης.

Περισσότεροι οδηγοί για γονείς

Της Μαρίας Παύλου